Hoe is het nu in… Amsterdam-Noord?

Hoe is het nu in… Amsterdam-Noord?

In Hoe is het nu in… gaat EnergieOverheid met de thermometer langs eerder aangekondigde projecten. Is alles volgens plan verlopen? Welke leermomenten zijn er door te geven aan andere initiatiefnemers? In deze eerste aflevering: de collectieve aanschaf van zonnepanelen in Amsterdam-Noord.

2011
In 2011 berichtte EnergieOverheid over het Amsterdamse initiatief Zon op Noord, dat het particulieren mogelijk maakt in coöperatief verband zonnepanelen te plaatsen en exploiteren op daken van (in eerste instantie) openbare gebouwen. Aan het woord: Geert Jan Stolk, initiatiefnemer bij Zon op Noord.

Wat is de status van uw project?
Zoals in het eerdere artikel beschreven, heeft Zon op Noord (ZoN) in maart 2011 een startsubsidie ontvangen van stadsdeel Noord. Met dat bedrag (40.000 euro) gaat ZoN in vijf jaar zo’n 10 projecten realiseren in Noord waarbij buurtbewoners gezamenlijk zonnepanelen gaan exploiteren op een dak van een overheidsgebouw of een bedrijf. Het stadsdeel heeft ook geschikte daken ter beschikking gesteld. De startsubsidie is deels besteed aan juridisch advies voor een overeenkomst met een dakeigenaar, voor het maken van ledencontracten en een standaard akte voor de oprichting van een coöperatie. Daarnaast is er een fiscale bijsluiter gemaakt voor de deelnemers. Daarbij heeft ZoN ook gebruik kunnen maken van AIM to Sustain, een initiatief van de gemeente Amsterdam, de Kamer van Koophandel en verschillende bedrijven die -voor een sterk gereduceerd tarief- hun kennis en kunde inzetten voor duurzame initiatieven en start ups.

Vlak voor de zomer van 2011 is het eerste project gerealiseerd. 21 huishoudens exploiteren gezamenlijk 70 panelen op het dak van de gymzaal van de school in Ransdorp. Deze huishoudens doen dat gezamenlijk in een coöperatie. Binnenkort kan de eerste jaaropbrengst aan de deelnemers worden overgeboekt.
Medio mei is een tweede project gereed. Op het dak van een schuur van biologische boerderij de StadsHoeve in Zunderdorp worden 96 panelen geplaatst die door 35 huishoudens worden geëxploiteerd. Bij beide projecten komen de meeste deelnemers uit de naaste omgeving. Behalve een bijdrage aan duurzaamheid is het project ook goed voor het verstevigen van de sociale contacten in de buurt en een logisch startpunt voor verdere activiteiten. Zo kunnen de deelnemers advies krijgen over energiebesparing en isolatie vanuit het burgerinitiatief Mijn CO2 spoor.

Later dit jaar starten we met de voorbereidingen van een project voor MKB’ers in Amsterdam Noord. Aan de hand van dit project werken we een formule uit die aantrekkelijk voor het MKB moet zijn.

Inmiddels is ook de coöperatie Zon op Nederland (ZoNL) opgericht. Door de vele verzoeken uit andere delen van de stad, maar ook daarbuiten, hebben we besloten de kennis en ervaring die we met de eerste projecten hebben opgedaan ook in te zetten voor projecten elders. Daarvoor hebben we een stappenplan ontwikkeld en standaarden voor contracten met dakeigenaren, deelnemers en stroomafnemers, een standaardakte voor een coöperatie en een standaard voor een opstalakte. Samen met lokale initiatiefnemers bieden we gemeenten de mogelijkheid om een ‘convenant’ af te sluiten waarin ZoNL en de initiatiefnemers met de gemeente afspreken 1 of meerdere projecten te realiseren. De gemeente stelt waar mogelijk daken ter beschikking en een bescheiden bedrag voor werving- en projectkosten.

Er staan initiatieven in de steigers in Amsterdam West en Zuid, in Castricum, in Zijpe, in Diemen, Bussum en in Drenthe en Overijssel. Daarnaast is er vanuit een flink aantal plaatsen belangstelling getoond. Om een flink aantal projecten verder te kunnen helpen, werken we op dit moment aan een digitaal stappenplan waar initiatiefnemers en gemeenten mee aan de slag kunnen.

Met behulp van een door de Rabobank betaalde adviseur werken we de coöperatieve structuur verder uit. ZoNL wordt een ondersteunende coöperatie waar de aangesloten lokale coöperaties een aantal diensten regelen die door de gezamenlijkheid quantumvoordeel bieden, zoals de inkoop van panelen, verzekeringen, onderhoud en de administratie en de ondersteuning van nieuwe projecten.

Welke leermomenten heeft u gehad tijdens de voorbereiding en/of uitvoering?
Het enthousiasme om zelf wat te doen aan een duurzamer omgeving is veel groter dan we vooraf hadden gedacht. Veel mensen blijken het plezierig te vinden om met elkaar wat voor hun buurt te doen.

Enthousiasme alleen is echter niet genoeg om van voornemen tot resultaat te komen. Er blijken vele hobbels genomen te moeten worden alvorens een project gerealiseerd kan worden:
-    Een solide business case
-    Onderhandelingen met de dakeigenaar
-    Draagvlak opbouwen bij buurtbewoners
-    Veel informatieverschaffing rondom risico’s en opbrengsten
-    Technische randvoorwaarden invullen
-    Organisatie en administratie

Welke tips kunt u meegeven aan initiatiefnemers van vergelijkbare projecten?
Er blijken dus veel kleine en grotere hobbels te zijn. Maak gebruik van de ervaring die elders is opgedaan, zoals bij Zon op Nederland.

Er zijn nogal wat uiteenlopende soorten initiatieven voor het opzetten van lokale duurzame energiebedrijven. Het uitvoeren van een gezamenlijk panelenproject is relatief eenvoudig en snel te doen (zeker als je gebruik maakt van onze ervaring) en kan een goede opstap zijn naar het realiseren van een lokale duurzame energiecoöperatie.

Wat is nog meer het vermelden waard?
De betrokkenheid van portefeuillehouder Kees Diepeveen en de deskundige en enthousiaste ondersteuning door stadsdeel Noord is in de startfase erg belangrijk geweest.