Analyse 1000 klimaatprojecten: samenwerking sleutel tot succes

Door Hans van der Heide (DWA installatie- en energieadvies) – De afgelopen jaren is er door veel gemeenten en provincies veel energie gestoken in het verminderen van het fossiele brandstoffenverbruik en het verhogen van het toepassen van duurzame energiebronnen, zoals zonne-energie, windenergie, biomassa en bodemwarmte. Wat is er bereikt en welke projecten leveren de grootste bijdrage? Een terugblik op basis van de analyse van meer dan 1.000 uitgevoerde en in uitvoering zijnde klimaatprojecten.

Monitoring klimaatbeleid
Energieneutraal, klimaatneutraal, 20% duurzame energieopwekking et cetera: veel gemeenten en provincies hebben ambitieuze doelstellingen geformuleerd om de CO2-reductie te verminderen en het aandeel duurzame energie uit te breiden. Worden deze doelstellingen echter ook gehaald? Zes provincies, twee regio’s en de hieronder vallende gemeenten maken gebruik van de CO2-monitor (www.co2-monitoring.nl) om het resultaat van hun klimaatprojecten te monitoren en de voortgang met betrekking tot de realisatie van doelstellingen te bewaken. Dit instrument geeft inzicht in de gerealiseerde CO2-reductie en duurzame energieopwekking per project en op gemeentelijk en provinciaal niveau.

CO2-reductie en duurzame energie
De afgelopen jaren zijn meer dan 1.000 projecten ingevoerd in de CO2-monitor door medewerkers van gemeenten en provincies. Uit de projectendatabase blijkt dat er in die jaren een totale CO2-reductie van 6 Mton/jaar is gerealiseerd. Afgezet tegen een absolute uitstoot van circa 180 Mton is dit een beperkte reductie. Uiteraard is dit beeld verre van compleet. Zo zijn veel particuliere en bedrijfsmatige initiatieven niet bekend, wordt de monitor door circa de helft van Nederland (nog) niet gebruikt en zijn met name lokale en provinciale activiteiten waar de gemeente of provincie bij zijn betrokken ingevoerd door de deelnemende gemeenten en provincies. Absoluut gezien zegt dit getal dan ook weinig, maar wel zijn een aantal conclusies te trekken.

Maatregelen
Op basis van de ingevoerde projecten is geanalyseerd welke projecten de grootste bijdrage hebben geleverd aan de CO2-reductie. Hoog in de top-10 van projecten staan windturbineparken en biomassacentrales. Daarna komen projecten in beeld zoals benutting van restwarmte en warmtenetten. Grootschalige energiebesparingsprojecten zijn in de top-50 van projecten met de hoogste CO2-reductie niet te vinden. De 35% energiebesparing, in naaststaande grafiek, wordt gerealiseerd door een groot aantal verschillende maatregelen en projecten, zoals na-isoleren, energiezuinige nieuwbouw, etc.

Effectief?
Bovenstaande analyse laat zien dat er de afgelopen jaren veel initiatieven zijn ontplooid, veel projecten zijn gerealiseerd en een substantiële reductie van de CO2-uitstoot is gerealiseerd. Het beeld is zoals gezegd verre van compleet, zodat verwacht mag worden dat het daadwerkelijke resultaat nog hoger is. De impuls van de landelijke overheid door middel van de regeling ‘Stimulering Lokale Klimaatinitiatieven’ heeft dus zijn vruchten afgeworpen. Toch is het de vraag of het maximale bereikt is. Kan het klimaatbeleid niet effectiever en heeft de overheid haar rol gepakt?

Samenwerking aangaan
Het is een goede zaak als gemeenten ambitieuze doelstellingen formuleren op het gebied van energie en klimaat. Ze moeten zich echter realiseren dat hun invloed beperkt is. Het enige wat volledig binnen de invloedsfeer van gemeenten ligt, is het energiegebruik van de gemeentelijke organisatie. Dit vormt echter slechts 1 – 5% van het totale energiegebruik (zie figuur x). Uit de analyse van de ingevoerde projecten blijkt dat met name projecten van private investeerders (o.a. windturbines, biomassacentrales, isolatie woningen) een grote bijdrage leveren aan de vermindering van het fossiele brandstoffenverbruik.

Het formuleren van klimaatdoelstellingen door lokale overheden heeft dus alleen zin als deze gedragen worden door andere belangrijke actoren in de samenleving. Gemeenten zouden zich meer moeten richten op het aangaan van de samenwerking met marktpartijen en gezamenlijk met hen komen tot een gedragen visie en duurzame energieprojecten. Het stimuleren en faciliteren van initiatieven vanuit de samenleving behoort dan ook de kerntaak van het lokale klimaatbeleid te zijn. Op die manier wordt de kracht van de samenleving benut en goede ideeën en kansen ten uitvoer gebracht.

Drs. Hans van der Heide, DWA installatie- en energieadvies

Lees ook...

Windpark Markermeer van de baan

Plannen Energieakkoord uitgelekt

Subsidie SDE+ op papier al opgegeten

Met de tags: CO2-monitor, klimaatprojecten