Onderzoek: Postcoderoos smoort groei energiecoöperaties

Onderzoek: Postcoderoos smoort groei energiecoöperaties

De projecten van tientallen energiecoöperaties zijn te kleinschalig om echt een verschil te maken. Ze stellen grote projecten uit vanwege te complexe (interpretaties van) wet – en regelgeving vanuit de Rijksoverheid. Dit blijkt uit nieuw onderzoek van het Planbureau voor de Leefomgeving in opdracht van het Ministerie van Infrastructuur en Milieu. Volgens de onderzoekers moeten gemeenten energie coöperaties meer ondersteunen.

Kleinschaligheid

Het onderzoek richtte zich op de ‘activiteiten en handelingsperspectieven van energiecoöperaties, hun interactie met gemeenten en mogelijke bijdrage aan de verwezenlijking van gemeentelijke klimaat – en energiedoelen’. De voornaamste conclusies in het rapport luiden:

  • De scope van tientallen Nederlandse energie coöperaties is vaak te kleinschalig. De activiteiten beperken zich nog teveel tot collectieve inkoopacties van zonnepanelen, energiebesparingsacties en voorlichting over energie.
  • Grootschalige projecten zoals het financieren en beheren van een zonne-energiecentrale op bijvoorbeeld een school, worden voorlopig uitgesteld.

Postcoderoos

De redenen hiervoor is complexe wet – en regelgeving. Twee regels worden het meest genoemd:

  • De nieuwe bepaling dat de elektriciteit moet zijn opgewekt ‘voor rekening en risico’ van de verbruiker om voor vrijstelling van energiebelasting in aanmerking te komen.
  • De nieuwe bepaling dat de levering van zonnestroom onder de nieuwe postcoderoosregeling (officieel: ‘Verlaagd tarief Energiebelasting voor leden van een coöperatie of vereniging van eigenaren’). Deze afspraak is opgenomen in het Energieakkoord.

De onderzoekers stellen ook: ‘Met een korting op de energiebelasting van 7,5 cent per kilowattuur (exclusief btw) is het verdienmodel waarschijnlijk erg mager, en bovendien is de uitvoering complex’.

Lees ook: ‘Kamp zet ontzorgmodel zonnestroom weer buitenspel’ en ‘Interview Jan-Willem Zwang: “Economische Zaken dwarsligger Energieakkoord”

Windparken

Het realiseren van windmolenprojecten lijkt voor de meeste nieuwe energiecoöperaties alleen haalbaar als zij samenwerken met een professionele ontwikkelaar. Ook grootschaliger energiebesparingsacties in de particuliere woningvoorraad zijn moeilijk vol te houden voor een enkel uit vrijwilligers bestaande coöperatie.

Gemeenten

Wat kunnen gemeenten doen om projecten op te kunnen schalen? De onderzoekers geven de volgende suggesties:

  • ‘Zowel het college als de gemeenteraad moet zich in een vroeg stadium aan het plan committeren zodra een concrete locatie is aangewezen’.
  • ‘In het debat met tegenstanders moet de gemeente ‘naast’ en niet ‘achter’ de energiecoöperatie gaan staan, omdat zij meer dan de energiecoöperatie in de positie is om toezeggingen te kunnen doen over bijvoorbeeld handhaving en vergoeding van eventuele planschade’.
  • ‘Als een door de gemeente geïnitieerd windenergieproject uiteindelijk toch niet kan doorgaan, zou een energiecoöperatie moeten worden gecompenseerd voor in het voorbereidingstraject gemaakte kosten. Als gemeenten dit als een normaal ondernemersrisico beschouwen, zullen energiecoöperaties zich waarschijnlijk steeds minder geroepen voelen om zich in te zetten voor windenergieprojecten’.

Energiecoöperaties

De onderzoekers telden begin 2014 ongeveer 110 energie coöperaties in Nederland. Voornaamste doelstelling van deze energiecooperaties is het verduurzamen van de energievoorziening. De volgende indeling is mogelijk:

  • Een vijftiental windenergiecoöperaties die al twintig, vijfentwintig jaar bestaan
  • Een nieuwe lichting (vanaf 2007) van circa 95 energiecoöperaties die zich richten energieopwekking met zon, wind of een andere techniek in de eigen omgeving (‘lokale energie’), maar ook op energiebesparing.

De volgende tien energie coöperaties zijn geïnterviewd door de onderzoekers:

  • De A (Apeldoorn)
  • CALorie (Castricum)
  • Deltawind (Goeree Overflakkee)
  • Grunneger Power (Groningen)
  • DE Ramplaan (Haarlem)
  • UWind (Houten)
  • EnergiekLeiden (Leiden),
  • LochemEnergie (Lochem)
  • Energiecoöperatie Udenhout (Tilburg)
  • Energie U (Utrecht)

Deze collectieven richten zich op doorlevering van hernieuwbare energie, collectieve inkoopacties van zonnepanelen, ‘zon op school’ en energiebesparingsacties in de particuliere, bestaande woningvoorraad.

Download

Download op de website van PBL de complete rapportage (PDF).

Bron: Planbureau voor de Leefomgeving
Foto: opening zonnepark in Eindhoven op basis van ‘postcoderoos’ systematiek