Factcheck: “Blackout wordt normaal bij meer groene energie” Klopt dat?

Factcheck: “Blackout wordt normaal bij meer groene energie” Klopt dat?

Behalve klimatologische (“versterkte broeikaseffect is paniekzaaierij”) en economische argumenten (“duurzame energie is te duur”) duiken er ook regelmatig technische argumenten op om af te zien van de overgang van fossiele naar duurzame energie.

Aangezien zonnepanelen en windturbines wispelturige elektriciteitsgeneratoren zijn, zouden ze het elektriciteitsnet instabiel maken. Het hele elektriciteitsnet zou zelfs regelmatig plat gaan. “Blackout wordt normaal bij meer groene energie”, schrijft de kritische website Climategate.nl.

Moeten we straks allemaal een dieselgenerator aanschaffen om door te kunnen leven en werken als er een wolk voor de zon schuift?

Integratie duurzame energie
Twee onderzoeksinstituten, één in Duitsland en één in Nederland, hebben gekeken hoe een verdere opvoering van het aantal duurzame bronnen uitpakt voor de elektriciteitsvoorziening.

Duitsland genereert inmiddels gemiddeld een kwart van zijn elektriciteit duurzaam. Op zondagmiddag 11 mei kwam op een goed moment 76% van de Duitse elektriciteitsvoorziening van zonnepanelen en windturbines. Tot nu toe geen black-outs, hoewel er wel berichten opduiken over bijna-blackouts.

Het Duitse onderzoeksinstituut Fraunhofer testte afgelopen 3 jaar een duurzaam energiesysteem met windparken, biogasinstallaties en zonnepanelen in Berlijn. De totale opwekcapaciteit van Kombikraftwerk 2 is 80 MW, een capaciteit voor een flinke stad.

De conclusie van deze praktijktest: met een goed regelsysteem is dit systeem stabiel te houden.

Duurzame energiecentrales
Fraunhofer toonde aan dat duurzame energiecentrales sneller zijn op- en af te regelen dan de huidige thermische centrales. Daardoor kunnen fluctuaties in aanbod en vraag goed worden opgevangen zonder dat het net instabiel wordt. Fluctuaties in het aanbod, bijvoorbeeld bij windstilte, worden opgevangen met biogasinstallaties. Door constante metingen en weersvoorspellingen kunnen de vermogens in de eerstvolgende minuten en uren zeer precies worden geschat en de dienovereenkomstige regelactie worden genomen, stelt het instituut.

Fraunhofer bouwde tevens een computermodel dat de toekomstige elektriciteitsvoorziening voor heel Duistland in zomer en winter simuleert en kwam tot dezelfde conclusie: met opslagcapaciteit en goede regeltechniek (smart grids) is een 100 procent duurzame elektriciteitsvoorziening mogelijk zonder blackouts.

Integratie zonne-energie
Het Nederlandse Planbureau voor de Leefomgeving (PBL) en adviesbureau DNV GL deden een vergelijkbare simulatie met het Nederlandse elektriciteitsnet, waarbij de onderzoekers zich alleen op zonne-energie richtten.

Bij de huidige hoeveelheid zonnepanelen in Nederland (0,7 gigawatt piekvermogen, GWp) is er uiteraard geen enkel gevaar voor instabiliteit, concluderen ze in het rapport Het potentieel van zonnestroom in de gebouwde omgeving in Nederland. Het aantal zonnepanelen in Nederland kan probleemloos worden opgevoerd tot 16 GWp (ruim 20 keer zo veel) zonder dat er capaciteitsproblemen ontstaan. Boven de 16 GWp worden verschillen tussen dag en nacht en zomer en winter plaatselijk te groot, aldus PBL en DNV GL.

Om meer dan 16 GWp zonnestroom in het Nederlandse elektriciteitsnet in te kunnen passen, volstaan eenvoudige maatregelen, zegt het PBL. Het aftoppen van de elektriciteitsproductie van zonnepanelen tijdens pieken (curtailment in jargon) geeft 11 GWp extra ruimte. Curtailment van 30 procent tijdens pieken kost op jaarbasis 2% à 3% van de productie, omdat dit alleen op zonrijke dagen enkele uren nodig is.

Smart grids
Met vraagsturing (smart grids genoemd), waarbij elektrische apparaten als warmtepompen en elektrische auto’s alleen elektriciteit afnemen bij pieken in het aanbod, zou de productiecapaciteit van zonnepanelen kunnen toenemen tot 35 GWp. De helft van alle Nederlandse daken (die een totaal oppervlak van 400 km2 hebben, ongeveer de oppervlakte van de Waddeneilanden) ligt dan vol met zonnepanelen. De daken leveren dan de helft van de elektriciteit die de gebouwen nodig hebben. Het PBL berekende namelijk ook dat de Nederlandse gebouwde omgeving, mits volledig voorzien van zonnepanelen, in zijn eigen gebruik zou kunnen voorzien.

Als Nederland de andere helft van de daken zou willen beleggen met zonnepanelen, dan zal het op grote schaal ingrijpende maatregelen moeten nemen, bijvoorbeeld verdergaande aftopping en vraagsturing, netverzwaring, batterijen dicht bij de zonnepanelen en grootschalige seizoensopslag met waterstof via power-to-gas of warmte in aquifers.

Kernenergie
En België dan? De Belgen schijnen zich voor te bereiden op een winter met stroomuitvallen. De in België dreigende blackouts zijn echter een gevolg van de onbetrouwbaarheid van de Belgische kerncentrales, waarvan er nu 3 buiten bedrijf zijn.

Conclusie: de overgang naar een volledig duurzame energievoorziening is geen technische onmogelijkheid. Er zijn technische oplossingen om tot en volledig duurzame elektriciteitsvoorziening te komen zonder blackouts. Ook klimaatsceptici kunnen blijkbaar aan paniekzaaierij doen.

Correctie: dit artikel is aangepast op 11 september, 10:26. Verwijderd is de opmerking dat een grote windturbine meer energie genereert dan 0.7 GWp.