Klimaatneutrale gebouwen in 6 stappen

Klimaatneutrale gebouwen in 6 stappen

Stichting HIER klimaatbureau heeft CE-Delft laten uitzoeken wat nodig is om medio 2030 de gebouwde omgeving geheel klimaatneutraal te maken. Uitkomst is een scenariobeschrijving op 6 onderdelen voor klimaatneutrale gebouwen. Utopie of realisme, u mag het zelf zeggen.

Opinie – In  de aanloop naar de evaluatie van het Energieakkoord waar minister Kamp één dezer dagen mee moet komen rijst de vraag naar de haalbaarheid van de klimaatdoelen. Volgens de in oktober verschenen Nationale Energieverkenning worden de doelen bij lange niet gehaald. De aandacht gaat dan vooral uit naar het aandeel duurzame energie in de totale energiehuishouding en de vraag of het gestelde doel van 14% nog wel haalbaar is. Maar waar het amper over gaat is energiebesparing, in industrie, transport en gebouwde omgeving. Terugdringen van het energieverbruik is de sterkste hefboom en een tweesnijdend zwaard voor CO2-reductie én het rekenkundig opkrikken van het aandeel hernieuwbaar. Een ‘no-brainer’, maar van enige beweging is amper sprake.

In het FD van deze week stelt Ed Nijpels dat gemeenten al jarenlang de wettelijke verplichting voor bedrijven en instellingen om energiebesparende maatregelen te nemen niet handhaven. Nijpels, de voorzitter van de borgingscommissie van het Energieakkoord, vindt dat gemeenten prioriteit moeten geven aan de naleving van de Wet Milieubeheer en dan met name het Activiteitenbesluit als onderdeel daarvan. Dit besluit stelt organisaties verplicht energiebesparende maatregelen te nemen zodra deze zich binnen vijf jaren terugverdienen.

Klimaatneutrale gebouwen

Nijpels, die volgens het stuk in FD, ‘naarstig op zoek is’ naar aanvullende maatregelen om het Energieakkoord te halen, wordt nu bijgestaan door Hier klimaatbureau, dat onderzoeksbureau CE-Delft het rapport ‘6 stappen naar een klimaatneutrale gebouwde omgeving’ heeft laten samenstellen. In het rapport, dat gebaseerd is op eerder uitgevoerde onderzoeken van CE-Delft, wordt vooral ingegaan op energiebesparing en CO2 reductie in gebouwen. Door van aardgas over te stappen op warmtenetten en warmtepompen met WKO, is een klimaatneutrale gebouwde omgeving haalbaar.

Warmtevraag, elektriciteit, personenvervoer en materialen

Het rapport kiest vier sectoren waarin met harde maatregelen resultaten te behalen zijn. Om de warmtevraag te vergroenen zal de prijs voor aardgas naar € 1,- per m3 moeten stijgen, is een omvangrijke productie van groen gas benodigd en zullen alle woningen in Nederland per 2030 minstens het label B moeten dragen. Voor personenvervoer geldt dat elektrische auto’s het straatbeeld gaan bepalen, dankzij financiële prikkels en het afsluiten van steden voor fossiele verbrandingsmotoren. Om per 2030 afnemers van elektriciteit te voorzien van CO2-vrije, hernieuwbare energie worden projecten voor zon en wind geïntensiveerd via de SDE+ of via ‘verplichting’, aldus het het rapport. Ook voor materiaalgebruik heeft men aandacht en wil men klimaatneutraal geproduceerde bouwmaterialen.

Energievraag

Wel handig is het rapport om even weer op een rij te krijgen hoe het ook weer zit met het nationale energieverbruik. Totaal is dat 2700 PJ (petajoule, 10 tot de 15de macht) aan fossiele brandstoffen en een klein deel, 4% van hiernieuwbare bronnen. De gebouwde omgeving, dus de gebouwen van handel, diensten en overheid en de totale woningvoorraad, neemt 800 PJ voor rekening en stoot daarmee 45 Mton CO2 uit. Huishoudens doen daar in mee voor 15 Mton. Voor de warmtevraag wordt nu nog vooral aardgas ingezet, zo’n 20 miljard m3. De gebouwde omgeving is daarmee meer vervuilend dan de transportsector of de industrie en ongeveer evenveel vervuilend als de energie producerende sector. Reden genoeg om naar gebouwen te kijken, waar volgens het rapport gemiddeld 25% energiebesparing mogelijk is. De inzet voor klimaatneutrale gebouwen ligt dus voor de hand.

CO2-beprijzing

Spil in het proces is CO2-beprijzing. Door te rekenen met maar liefst 250,- euro per ton CO2, wordt het aantrekkelijk om alternatieven in te zetten. Het rapport stelt: ‘Pas als Co2 een forse prijs krijgt en/of als er een hard plafond komt voor CO2-emissie uit de gebouwde omgeving en/of er harde regels komen voor verplichtingen (bijvoorbeeld label B voor alle gebouwen), kunnen CO2-loze alternatieven tot wasdom komen’. Om te komen tot een volledig klimaatneutrale gebouwde omgeving zijn volgens Hier klimaatbureau en CE-Delft de volgende zes stappen nodig:

  1. De gebouwde omgeving wordt alleen klimaatneutraal als er generiek CO2-instrumentarium komt en CO2 een hoge prijs krijgt.
  2. De warmtevraag kan nu snel veranderen door energiebesparing af te dwingen (verplicht label B in 2030) en daarnaast het aardgas te vervangen door groengas, elektriciteit en warmtelevering.
  3. Elektriciteit voor de gebouwde omgeving is in 2023 klimaatneutraal door SDE+subsidie en de ODE-heffing.
  4. Het personenvervoer zal zuiniger en schoner worden, niet alleen door elektrische auto’s maar ook door zuinigere benzine en dieselauto’s.
  5. De belangrijkste bouwmaterialen kunnen stapsgewijs klimaatneutraal worden door afspraken te maken met de Nederlandse producenten.
  6. Gewoon doen!

Met de laatste aanbeveling, stap 6, lijken de samenstellers de haalbaarheid van de voorgaande vijf stappen zelf al op losse schroeven te zetten en dat is jammer, want de onderliggende onderzoeken van CE-Delft (zie bijlage C van het rapport) vormen een waardevolle bijdrage in de klimaatdiscussie en het een energieakkoord voor ná 2020.

Lees meer over klimaatneutrale gebouwen:
Hier Klimaatbureau: ‘Stoppen met aardgas is realistisch doel
CE-Delft: ‘6 stappen naar een Klimaatneutrale Gebouwde Omgeving

 

Beeld : Shutterstock / Shutterstock