Vitens vreest vervuiling “blauw goud” door schaliegaswinning

Vitens vreest vervuiling “blauw goud” door schaliegaswinning

Dat minister Kamp schaliegaswinning in intrekgebieden voor waterwinning niet definitief wil uitsluiten, stuit drinkwaterbedrijf Vitens tegen de borst.

Het kabinet besloot vorig jaar dat schaliegaswinning voor commerciële doeleinden de komende vijf jaar niet aan de orde is. Toch sluit het kabinet de optie van schaliegas voor de lange termijn niet uit. In het Energierapport van minister Kamp staat dat voor een zorgvuldig besluit over vergunningverlening eerst onderzoek nodig is. Of schaliegas dan inderdaad wordt gewonnen, is een politiek-maatschappelijke afweging, waar decentrale overheden bij worden betrokken.

Te veel risico’s

Het niet meteen definitief uitsluiten van schaliegaswinning in intrekgebieden voor waterwinning stuit drinkwaterbedrijf Vitens tegen de borst, laat het bedrijf in een reactie aan EnergieOverheid weten. Het bedrijf is blij met het streven om de Nederlandse energievoorziening te verduurzamen, maar schaliegaswinning past daar volgens Vitens niet bij.

‘Er kleven te veel risico’s aan schaliegaswinning in drinkwatergebieden’, luidt de reactie. ‘Vitens zal als waterbedrijf opnieuw alles in het werk stellen om de minister te overtuigen deze zeer kwetsbare gebieden uit te sluiten.’

In het Energierapport staat dat dit jaar een onderzoeksprogramma wordt voorbereid dat stap voor stap wordt opgebouwd. Gezien de risico’s voor de winningen en de kennis die Vitens heeft van de diepe ondergrond, wil het bedrijf nauw betrokken blijven bij de voorgestelde onderzoeken. Volgens het bedrijf zou de minister schaliegaswinning in álle gebieden die voor de drinkwatervoorziening van belang zijn (inclusief de intrekgebieden) moeten uitsluiten, en niet alleen in grondwaterbeschermingsgebieden en bepaalde boringvrije zones tot 1 kilometer diepte.

Ook in de andere gebieden moeten voldoende garanties zijn om verontreiniging van het grondwater te voorkomen. ‘Mede omdat schaliegaswinning een optie blijft, zal in de Mijnbouwwet uitsluiting van deze kwetsbare gebieden en een wettelijke adviesrol voor de waterbedrijven moeten worden opgenomen, evenals verplichte monitoring van het diepe grondwater bij boringen’, aldus Vitens.

Blauw goud

Het bedrijf vindt dat alle vormen van energiewinning de aandacht verdienen vanuit het perspectief van de drinkwaterwinning. ‘Dit is momenteel onvoldoende het geval.’ Het voorzorgsprincipe dat Vitens hanteert bij bijvoorbeeld schaliegaswinning, geldt ook voor alle andere activiteiten voor de ondergrond. Een van die activiteiten is de omstreden oliewinning in het Drentse Schoonebeek. Vorig jaar april zijn de boringen daar stilgelegd vanwege een lek in de pijpleiding die het afvalwater naar lege gasvelden in Twente afvoert.

Ook bleek uit onderzoek dat de pijpleiding op zeven plekken zodanig was aangetast, dat reparaties in diverse gemeenten noodzakelijk waren om weer veilig te kunnen produceren, aldus de Nederlandse Aardolie Maatschappij (NAM). De NAM kondigde vorig jaar aan de olieboringen in de tweede helft van dit jaar te willen hervatten.

Vitens wacht alvorens hierop te reageren op een nog te verschijnen rapport naar de effecten van deze boringen. ‘Maar in het algemeen kunnen we zeggen dat we ten koste van alles willen voorkomen dat ons “blauwe goud” vervuild raakt’, aldus woordvoerder Stefan Wesselink.

In de Provinciale Staten leidde het voornemen van de NAM tot heftige reacties bij onder meer het CDA en GroenLinks. Statenlid Bouwien Rutten (CDA) wees in oktober vorig jaar in NRC Handelsblad op een rapport over schaliegaswinning (planMER Schaliegas, juli 2015), waarin staat dat afvalwaterinjectie mogelijk meer risico’s oplevert dan de winning van schaliegas. Injectie van afvalwater in de omgeving van breuklijnen zou kunnen leiden tot aardbevingen. Ook zou 60 procent van de Nederlandse afvalwaterinjectieputten in slechte staat zijn.

Juridische stappen

GroenLinks-Statenlid Robert Jansen diende in november 2015 na beoordeling van een juridische analyse een motie in die het provinciebestuur ertoe moest bewegen de vergunning voor het boren in te trekken. Die motie werd aangenomen. ‘De provincie liet echter weten geen juridische stappen te willen ondernemen’, aldus Jansen. ‘De kans dat een juridische procedure zou slagen is klein, maar niet nul, en de eerder aangenomen motie riep ertoe op binnen de mogelijkheden alles in het werk te stellen om afvalwaterinjecties te voorkomen. Maar Gedeputeerde Staten zag die mogelijkheden niet.’

Een daaropvolgende motie van afkeuring haalde het niet. Navraag bij de provincie Overijssel leert dat de juridische scan geen juridische aanknopingspunten bood. ‘Dan heeft zo’n procedure geen zin’, aldus Rob Heetland, woordvoerder van gedeputeerde Energie en Milieu Erik Lievers (D66).

Heetland wijst erop dat de provincie zitting heeft in een commissie die de evaluatie van afvalwaterinjecties begeleidt. De NAM is verplicht deze evaluatie elke zes jaar uit te voeren om te beoordelen of er met het oog op voortschrijdende technische mogelijkheden alternatieven zijn voor afvalwaterinjecties. In deze begeleidingscommissie zitten bestuurders van verschillende regionale overheden (gemeenten, provincies en waterschap).

‘Zij ziet het als haar taak toe te zien op een transparant en zorgvuldig onderzoek dat de vele vragen en zorgen die in de regio leven op een goede manier meeneemt’, zegt Heetland. ‘De begeleidingscommissie is niet gebonden aan de uitkomst van het onderzoek. Dat onderzoek is op dit moment gaande. Rond de zomer worden de resultaten verwacht.’

Positie ter beschikking

Op zijn beurt wijst Jansen op een document na een Wob-verzoek van het ANP waarin staat dat Lievers, die voorzitter is van deze commissie, zijn positie ter beschikking heeft gesteld, aangezien hij die niet goed kon vervullen als hij juridische stappen tegen de NAM voorbereidt. Volgens Jansen ontkende Lievers dit in de Statenvergadering en zei hij wel juridische stappen te willen uitvoeren op basis van nieuwe informatie. ‘Maar dat die nieuwe informatie er komt, lijkt niet voor de hand te liggen’, aldus Jansen.

Volgens Heetland heeft Lievers na de motie van de Staten om te zoeken naar juridische handvatten de begeleidingscommissie voorgelegd of het een probleem is dat hij dit verzoek als gedeputeerde zou doen, terwijl hij ook voorzitter is van de begeleidingscommissie. ‘Dat vond men geen probleem.’ Op de vraag of GS inderdaad aan minister Kamp heeft gevraagd de vergunning voor nieuwe afvalwaterinjecties in te trekken, antwoordt Heetland: ‘Nee, er zijn al gegunde afvalwaterinjecties, maar er liggen geen aanvragen voor nieuwe afvalwaterinjecties. Of die er komen, hangt mede af van de resultaten van het onderzoek dat deze zomer wordt verwacht.’

Beeld : Ruhrfisch / Ruhrfisch