‘Koester de zonne-energierevolutie van onderop’

‘Koester de zonne-energierevolutie van onderop’
EXPERTBIJDRAGE

Zonne-energie in Nederland groeit jaarlijks met ‘double digits’. Voorkom dat deze energierevolutie gesmoord wordt, zegt Peter Desmet,  die pleit voor het behoud van de salderingsregeling.

Vandaag spreekt Minister Kamp met de woordvoerders uit de Tweede Kamer over de toekomstige energievoorziening in Nederland. Na het verschijnen van zijn Energierapport volgt dit jaar een nationale Energiedialoog.

Lees het dossier ‘Salderen

Vanzelfsprekend komen daarin onderwerpen als wind, kolencentrales en energiebesparing aan de orde. Opmerkelijk genoeg is er ook een onderwerp waar weinig over gesproken wordt, en die in zijn bestaan wordt bedreigd: de salderingsregeling. Deze ongekend succesvolle regeling wordt komend jaar geëvalueerd, om daarna mogelijk afgebouwd te worden.

Het idee is even simpel als de uitvoering. Door te salderen, kunnen kleinverbruikers stroom die zij opwekken met zonnepanelen, terugleveren aan het net. De teruggeleverde elektriciteit wordt in mindering gebracht op de elektriciteitsrekening. Wat de zelfopwekker betaald zou hebben voor de stroom die hij op het elektriciteitsnet heeft gezet, krijgt hij dus 1:1 terug.

Regie over eigen energiehuishouding

De regeling is eenvoudig, goed uit te leggen en zorgt voor een gemakkelijk voor te rekenen terugverdientijd. Die ligt op een jaar of zeven, voldoende om burgers over de streep te trekken, en niet toevallig de gemiddelde duur dat huiseigenaren ergens wonen. Combineer dat met een sterke behoefte van veel Nederlanders om tastbaar en dicht bij huis bij te dragen aan de energietransitie, en je ziet wat het oplevert: een ongekende groei van het aantal huishoudens dat kiest voor zonnepanelen.

Kleinverbruikers met panelen op hun dak zien dat de investering zich terugverdient. Woningbezitters kunnen met panelen financieel de vruchten plukken van duurzame energie. Dat geldt ook voor huurders, want steeds meer verhuurders investeren in zonnepanelen. Daarnaast kunnen huurders dat zelf doen. Met zonnepanelen hebben zelfopwekkers meer regie over de eigen energiehuishouding, voor veel mensen een prettig tegenwicht tegen de afhankelijkheid van grote geopolitieke krachten (Poetin, Midden-Oosten).

Dankzij de salderingsregeling, waar 70 procent van de panelenbezitters in Nederland gebruik van maakt, rolt zonne-energie zich in ons land in een ongezien tempo uit. De capaciteit aan geïnstalleerd vermogen groeit jaarlijks met double digits; in goede jaren vindt er zelfs een verdubbeling plaats. De werkgelegenheid in deze innovatieve sector groeit stevig mee: deze is nu al goed voor meer dan tienduizend banen. Met het huidige, bovengemiddelde groeitempo van de PV-sector kan Nederland bovendien internationaal een voorbeeldrol spelen.

Steeds meer geluiden om salderen te behouden

Toegegeven, salderen heeft ook schaduwzijden. Zo kan de regeling op de langere termijn zorgen voor congestie op het elektriciteitsnet doordat te veel zelfopwekkers hun overcapaciteit daar ‘stallen’. En daarmee samenhangend: door salderen worden prosumenten financieel niet geprikkeld om te investeren in een belangrijke innovatie: decentrale opslag. Ze kunnen hun overschot immers tegen gunstige voorwaarden terugzetten op het net.

Een ander veelgehoord argument is de belastingderving voor de overheid. Daarvan ben ik minder onder de indruk. De staat derft immers ook belasting door energiebesparing. Bovendien is de derving te overzien: de Consumentenbond en de Vereniging Eigen Huis becijferden deze op circa 50 miljoen euro in 2015. ‘Dit bedrag valt in het niet bij de bijdrage die de consument aan de verduurzaming levert via de energiebelasting (2,23 miljard euro in 2014)’, aldus de belangenorganisaties in een brief aan Minister Kamp.

Ook elders hoor ik steeds meer partijen de Minister manen om voorzichtig om te springen met de salderingsregeling. Zo publiceerden onderzoeksbureau Merosch en Universiteit Utrecht vorig jaar een onderzoek waaruit blijkt dat versobering van de regeling grote gevolgen heeft voor de financiële haalbaarheid van energieneutrale Nul-op-de-Meter-woningen. En in opdracht van Greenpeace en Nuon deed SEO Economisch Onderzoek eveneens een studie naar salderen. Daarin komt salderen als een effectief beleidsinstrument naar voren.

Hier komt nog eens bij dat per 2016 de belasting op stroom met ruim 2 cent per kWh is verlaagd. Dat betekent dat de prosument minder terugkrijgt voor de stroom die hij saldeert. Dat dempt de belastingderving van de overheid en de vermeende ‘overstimulering’ waar tegenstanders van salderen weleens over spreken. Daarnaast is stroom die decentraal is opgewekt onder de zogenaamde postcoderoosregeling per 2016 gevrijwaard van energiebelasting. Dat zorgt voor een level playing field ten opzichte van de salderingsregeling.

Enorm potentieel benutten

Salderen is een maatregel die de prosument uitstekend faciliteert. Mede dankzij deze regeling hebben al honderdduizenden huishoudens zonnepanelen op hun dak.

Het aandeel zonne-energie in de totale elektriciteitsmix is nu nog minder dan 1 procent. Het is echter realistisch dat deze tot 10 procent kan stijgen. Het zou dan ook zonde zijn als we het salderen uit het oog verliezen. Zonnepanelen dragen niet alleen bij aan de duurzame energievoorziening, de inpassing in het landschap is probleemloos en vergt geen lange planningsprocedures.

Daarom pleiten wij ervoor om de salderingregeling ook na 2020 voorlopig nog te behouden. Mocht er vervolgens gekozen worden voor afbouw, dan is geleidelijkheid, voorspelbaarheid en het ‘verdelen van de pijn’ over de verschillende typen prosumenten cruciaal. Want een plotselinge ommekeer kan deze relatief onopgemerkte energierevolutie van onderop in één klap de nek omdraaien.

Over de auteur:

Peter Desmet is voorzitter van de stichting Zonne-energie Ondernemers Nederland en CEO van SolarClarity, internationaal distributeur van PV-systemen.

Lees het dossier ‘Salderen