‘1 miljoen huizen isoleren levert méér op, voor (bijna) iedereen’

‘1 miljoen huizen isoleren levert méér op, voor (bijna) iedereen’
EXPERTBIJDRAGE

Waarom investeren in duurzame energie opwekking als financieren van energiebesparing méér soelaas biedt, tegen lagere kosten? Albert Hulshoff en Hans Cox pleiten voor woningisolatie, liever dan miljarden verbranden met biomassa meestook. Het plan kan tegelijk voorzien in het realiseren van labelstappen naar B.

Duurzame energieopwekking en energiebesparing lijken soms op twee volledig gescheiden werelden. De Rijksoverheid hanteert bijvoorbeeld aparte doelen: ‘14% duurzame energieopwekking in 2020’ en ‘100 Petajoule energiebesparing in 2020’. En verbinding tussen die doelstellingen lijken te ontbreken. Waarom koppelen we deze doelen niet aan elkaar? Want als het ons lukt om 100 Petajoule te besparen, wordt het 14%-aandeel van te produceren duurzame energie in absolute getallen ook kleiner. De Trias Energetica als redeneermodel verbindt beide werelden: tracht eerst zoveel als rendabel is energie te besparen, en vul de resterende energievraag zo duurzaam en goedkoop mogelijk in.

Wij nemen waar dat we in Nederland relatief weinig tijd en middelen investeren in energiebesparing en veel aan duurzame energie. Dit jaar alleen al ligt er via de SDE+ €8 miljard klaar voor duurzame energie-opwekkingprojecten. De gelden die hiervoor nodig zijn worden bijeengebracht via een opslag op onze energierekeningen, de heffing ODE.
Voor energiebesparing is beduidend minder geld beschikbaar: het budget voor de Energie-investeringsaftrek (EIA), de belangrijkste subsidieregeling voor energiebesparing voor de private sector, bedraagt dit jaar €161 miljoen. Voor particulieren die hun huis energiezuiniger willen maken zijn op dit moment geen landelijke subsidies beschikbaar.
Wellicht verklaarbaar, maar desalniettemin verrassend dat we in 2016 50 keer meer subsidie besteden aan opwekken dan aan besparen. Maar laten we vooral eens kijken of het verstandig is. En of er andere opties zijn.

Isolatie boven zonnepanelen

Investeringen in energiebesparing renderen beter dan investeringen in duurzame energie. Populair gezegd, je kunt je geld beter steken in spouwmuurisolatie dan in zonnepanelen. Een voorbeeld van Milieu Centraal laat dit zien: de terugverdientijd van een investering in zonnepanelen voor een gemiddelde woning bedraagt ruim 10 jaar, terwijl isolatie van spouwmuren een terugverdientijd kent van 3,3 jaar. Een factor drie verschil dus. Voor vloer- en dakisolatie bedragen de terugverdientijden respectievelijk 9 en 7 jaar.

Factor 6 kosteneffectiever

Stel, we besluiten om de spouwmuren van 1 miljoen huizen te isoleren, dan vergt dit een investering van €750 miljoen en levert een jaarlijkse energiebesparing op van 11 Petajoule. De levensduur van isolatie stellen wij in de berekening op 20 jaar. Deze grootschalige isolatiemaatregel levert in totaal dus 220 Petajoule aan energiebesparing op. De kosten per vermeden Petajoule bedragen €3,4 miljoen. (uit berekeningen met RETScreen).

Mocht de Tweede Kamer alsnog besluiten door te gaan met biomassa bijstoken in kolencentrales – volgens opstellers van het Energieakkoord de meest kosteneffectieve manier van duurzame energieopwekking – dan kost dit ons per jaar €490 miljoen en levert jaarlijks 25 Petajoule aan duurzame energie. Hiermee bedragen de kosten per geproduceerde Petajoule duurzame energie €19,6 miljoen. (Het voornemen is om gedurende 8 jaar deze bijstook te financieren. Totale kosten van de maatregel: €3,9 miljard.) (bron: CE Delft)

Het isoleren van woningen is dus bijna een factor zes kosteneffectiever dan het bijstoken van biomassa (lees: hout geïmporteerd uit Canada) als methode van duurzame energie-opwekking. Terwijl we bijstook met 50 keer zoveel subsidie stimuleren. Kan dat ook anders?

Ierland

Met alle beleidsmaatregelen van de afgelopen jaren, waaronder het energielabel, blok-voor-blok en Meer-met-Minder zijn we er tot nu toe niet in geslaagd om eigenaren van koopwoningen op grote schaal te verleiden/aan te sporen tot het verduurzamen van hun woningen, waaronder het isoleren van spouwmuren, vloer- en dakisolatie. Daarom is ons voorstel om de kosten voor het isoleren van 1 miljoen (tussen)woningen van particuliere eigenaren deels of geheel te betalen uit de heffing ODE. We kunnen ons hierbij laten inspireren door een geslaagd voorbeeld uit het buitenland: Ierland kent al enkele jaren het programma ‘Better Energy Warmer Homes’ (BEWH) om particuliere huizen te verduurzamen (o.a. isolatie en vernieuwen ketel). Onder bepaalde voorwaarden (gebaseerd op sociaaleconomische draagkracht) krijgen huiseigenaren de verduurzamingsmaatregelen gratis aangeboden. Inmiddels zijn via dit programma 160.000 huizen verduurzaamd. Voor meer informatie over dit programma zie www.seai.ie/Grants.

Groot gebaar

Het buitenland laat zien dat het ook echt anders en naar onze mening beter kan. Beter voor het klimaat én rechtvaardiger voor de samenleving. Met een dergelijke maatregel maak je een groot gebaar naar een hele grote groep burgers die hierop zitten te wachten. Deze burgers hebben tenslotte ook zelf het geld via de heffing ODE bijeen gebracht. Waarom zouden we dit geld niet ook weer aan de burgers teruggeven via deze zeer kosteneffectieve investering in energiebesparing? Het rendement van het subsidiegeld is veel beter, het geeft een boost aan energiebewustzijn van de Nederlandse samenleving en het levert ook nog eens een aanzienlijk aantal nieuwe groene banen op in de MKB-bouwbranche. Een belofte die windenergie maar niet kan inlossen en bijstook van biomassa natuurlijk helemaal niet.
Nederland telt ca. 4,2 miljoen koopwoningen. Dus het aantal van 1 miljoen te isoleren woningen kan eenvoudig worden opgehoogd, en navenant het besparingspotentieel.

Er is een nadeel: SDE-bijstookmiljarden naar drie of vier energieproducenten overboeken is administratief eenvoudig: minder stakeholders, grotere bedragen ineens en een vorm van compensatie voor de in 2007 door minister Cramer vergunde nieuwe kolencentrales.

Een start is wellicht niet eens zo moeilijk: de Tweede Kamer kan het kabinet vragen om een deel van de ODE-gelden nu ook beschikbaar te stellen voor investeringen in energiebesparing. Dit uiteraard volgens hetzelfde kosten/baten-principe van de SDE+: hoe meer CO2-reductie per geïnvesteerde euro, hoe beter.

Lees meer over biomassa: ‘Opening SDE+ uitgesteld door biomassa

Auteurs:

Albert Hulshoff, adviseur, werkt voor bedrijven en overheden
– duurzaam bouwen en beheren
– prestatiecontracten
– innovatieve financieringsmodellen

Hans Cox, adviseur, werkt voor Rijksoverheid en universiteiten
– duurzaamheid op snijvlak bestuur, beleid en uitvoering

Beeld Albert Hulshoff: Albert Hulshoff