NEV 2016: we halen het wel/niet*

NEV 2016: we halen het wel/niet*
EXPERTBIJDRAGE

Met alle beloften van de nieuwste Nationale Energieverkenning worden eerdere versies ontkracht. Of is het net andersom, vraagt Frans Debets zich af. We halen het wel/niet: * gelieve door te halen wat voor u niet van toepassing is.

Kort na de CBS-publicatie over hernieuwbare energie in 2015, verscheen de Nederlandse Energie Verkenning 2016. Het is weer een mooie publicatie van ECN, vol met cijfers en tabellen. Bij het CBS is het duidelijk dat het over 2015 gaat, bij de NEV wordt soms teruggekeken en soms naar de toekomst vooruit geblikt.

In de toekomst kijken is altijd lastig, maar de NEV is daarover nogal stellig. Een zin als “Zo zien we bijvoorbeeld een netto toename in de energiebesparing in 2020 door nieuwe maatregelen uit het Energieakkoord”, of “De centrale elektriciteitsproductie loopt tot 2020 wat terug en trekt daarna weer aan” of “Kort voor 2025 wordt Nederland een netto exporteur van elektriciteit ”, zijn daarvan voorbeelden. De redactie bedoelt waarschijnlijk dat ze dit verwachten of zien in hun modellen.

Verwarrende cijfers

Een van de NEV kopjes geeft aan: De energievraag blijft dalen. Maar de CBS-cijfers geven aan dat in 2015 toch 59 PJ meer werd gebruikt dan in 2014, het gebruik stijgt dus. De NEV voorzag deze stijging vorig jaar niet, in de 2015 versie stond nog: “Het energieverbruik blijft tot 2030 stabiel of daalt licht”.

Het is jammer dat CBS en NEV niet dezelfde cijfers gebruiken. CBS geeft aan dat ons primaire energieverbruik 3051 PJ was, de NEV houdt het op 3144 PJ. Waar het verschil in zit is onduidelijk, de NEV rekent de geïmporteerde stroom mee (40PJ), maar dat verklaart slechts de helft van het verschil.

CO2-foutje, bedankt

De verrassend hoge CO2 reductie, vergeleken met de cijfers van vorig jaar, trok in de pers nogal wat aandacht. Hoe dit kan terwijl het verbruik van energie steeg, wordt wel uitgelegd, maar daarmee is de euforie over de afname toch wel een beetje misplaatst. Een van de oorzaken is dat als we stroom importeren uit Duitsland of diesel tanken in Duitsland, de CO2 in de Duitse statistieken terecht komt. En met nieuwe berekeningen over de C02 productie van het referentiejaar 1990 kwam de productie van toen wat hoger uit, en daarmee wordt de besparing van nu procentueel hoger.

Statistisch klopt het wel, maar het is niet echt een teken van ons succesvolle CO2 beleid. Ondertussen worden alweer nieuwe afspraken gemaakt over de CO2 reductie doelen na 2020. In 2050 moeten we naar 80% reductie. We zitten nu op 16%, met een beetje geluk en creatief rekenen kunnen we 25% halen in 2020. De NEV schat dat we in 2035 op 30% komen. Hoe we dan de laatste 15 jaar van 30% op 80% uit moeten komen is nog onduidelijk.

De NEV constateert zuinigjes: “Het is daarmee aannemelijk dat voor het behalen van het Europese doel in 2050 nog een additionele reductieopgave overblijft”. De NEV is weliswaar een verkenning, maar voorzichtig schetsen wat er moet gebeuren om dit soort hoge ambities waar te maken is blijkbaar toch niet mogelijk.

Het ‘we gaan het halen’-mantra

Zoals het CBS ook al aangaf, steeg het percentage duurzame energie in 2015 met slechts 0,2% naar 5,8%.
De NEV gaf twee jaar geleden al aan dat de 14%, het doel voor 2020, niet gehaald zal worden. In de NEV van vorig werd dat herhaald en de NEV 2016 concludeert dat opnieuw. Ook de in het Energieakkoord beloofde 100 PJ besparing in 2020 lijkt niet gehaald te worden. En het 2023 doel (16%) wordt volgens de NEV ook niet gehaald.

De NEV constateert bezorgd: “Bij de verduurzaming van het energieaanbod constateren we dat die niet veel verder gevorderd is, ondanks de aanscherping van beleid na de NEV 2015”. Deze bezorgde toon neemt minister Kamp niet over, in zijn aanbiedingsbrief meldt hij blijmoedig: “Ik heb er dan ook vertrouwen in dat we met alle Energieakkoord-partijen in de Voortgangsrapportage opnieuw zullen concluderen dat alle doelen binnen bereik zijn”.

Het Energieakkoord was bedoeld om alle maatschappelijke actoren in beweging te krijgen, maar in de cijfers is daar nog niet veel van te merken. Maar de minister houdt de moed erin, hij schrijft: “De evaluatie van het Energieakkoord en de NEV 2016 illustreren het succes van deze aanpak”. Ook de voorzitter van de borgingscommisie van het Energieakkoord blijft optimistisch. In NRC meldde Nijpels: “Alles is geregeld. Als de partijen van het Energieakkoord er zelf niet uitkomen volgt er per 1 januari 2017 een Algemene Maatregel van Bestuur”.

Misschien is het leuk om op 2 januari even te checken of dit ook werkelijk gebeurt. In het Activiteitenbesluit, ook een AMVB, is jaren geleden al vastgelegd wat de bedrijven moeten doen op het gebied van besparing. Maar omdat dit artikel 2.15 nauwelijks gehandhaafd wordt, gebeurt er niks.

Wel/niet*

De NEV geeft aan hoe de groei van duurzame energie de komende jaren gerealiseerd kan worden. Zo moet de productie van wind op zee in 2020 bijna negen keer groter zijn dan in 2015 en wind op land moet verdubbelen. En dat in 4 jaar! Opmerkelijk is dat vorig jaar voorspeld werd dat elektriciteit uit zonnepanelen in 2020 zou groeien naar 19 PJ, nu is dat teruggedraaid naar 14,7 PJ. De groei in 2023 is ook naar beneden bijgesteld: van 27,8 PJ naar 19,1 PJ. Hangt er een subsidiestop in de lucht?

Het gebruik van biomassa wordt steeds vaker bekritiseerd, maar de NEV gaat er toch vanuit dat de huidige 80 PJ doorgroeit naar 142 PJ in 2020. Een onderdeel van de biomassa zijn de biobrandstoffen, deze moeten groeien van 13,3 PJ naar 34,5 PJ. Dat is nogal ambitieus, want in 2015 was deze inzet verminderd ten opzichte van 2014 (15,1 PJ).

Gaan we deze zeer ambitieuze groei echt realiseren? De NEV denkt van wel. Volgend jaar zal een nieuwe minister de stand van zaken in 2017 rapporteren. En in 2020 moet dezelfde minister rapporteren aan Brussel dat Nederland de opgave niet heeft gehaald.

*: gelieve door te halen wat voor u niet van toepassing is.