Fossiele industrie steeds meer in het nauw gedreven

Fossiele industrie steeds meer in het nauw gedreven

De lage olieprijs en de VN-klimaattop maken de toekomst van fossiele brandstoffen steeds onzekerder. De waarschuwing dat investeren in fossiel risicovol is, is op steeds meer plekken te horen.

Nog niet eens zo lang geleden kwam de roep onttrekking van investeringen aan de fossiele industrie uit voor de hand liggende kringen. De divestement beweging organiseerde zich vooral op universiteiten, in kerken en NGO’s. Naast zorgen om het klimaat waarschuwde de divestment beweging voor het financiële risico van investeren in fossiel. Als de wereld inderdaad het pad van de duurzame koolstofarme economie inslaat, daalt de markt waar biljoenen in omgaan in waarde en staat ons een equivalent van de dotcom zeepbel of zelfs de verpakte hypotheek zeepbel te wachten: de koolstof zeepbel.

Tekens aan de wand
Maar de laatste tijd verplaatst het woord divestment zich van de coulissen naar het hoofdpodium. Gebeurtenissen in de laatste weken zijn tekens aan de wand. Het meest actueel is de 20e VN-klimaattop die momenteel plaatsvindt in Lima. Gehouden in het kielzog van de CO2-deal tussen China en de Verenigde Staten en de EU 2030 klimaatafspraken, ontbreekt in Lima de scepsis waardoor veel klimaattoppen in het verleden tandeloze tijgers werden. Als in Lima inderdaad de aanzet wordt gegeven om tot verregaande mondiale afspraken te komen in Parijs in 2015, zal dat onmiskenbaar tot gevolg hebben dat grote delen van bewezen fossiele voorraden nooit verbrand zullen worden.

Energiereus stoot fossiele bezittingen af
Naast ontwikkelingen op het beleidsvlak, bezint ook het bedrijfsleven zich op een toekomst waarin de rol van fossiel steeds kleiner wordt. Het grootste energiebedrijf van Duitsland maakte deze week bekend dat het zijn fossiele bezittingen gaat onderbrengen in een apart bedrijf. E.ON gaat door als bedrijf met een focus op duurzame energie. Commentatoren bestempelde het nieuw op te richten bedrijf meteen als bad bank. Een constructie om de sluiting vervuilende kolencentrales en het uitfaseren van atoomcentrales af te wentelen op de belastingbetaler.

Dalende olieprijzen
Met het instorten van de olieprijs van $100 in de zomer naar minder dan $70 per vat, wordt de fragiele staat van de industrie bloot gelegd. Nieuwe olievelden die ontdekt en ontgint worden, liggen op moeilijk bereikbare plaatsen als deep off-shore waar de productiekosten per vat veel hoger liggen. Voor sommige velden wordt het break-even punt zelfs geschat op $120. Als de lage prijs aanblijft zullen de productie en exploratie investeringen door oliebedrijven worden terug geschroefd. Op de lange termijn leidt dat tot een lagere beschikbaarheid van olie. Dat, vervolgens, zal energie afnemers aansporen alternatieve energietechnologieën te ontwikkelen en uit te rollen.

Schalie-olie, dat door de industrie wordt gepresenteerd als het argument tegen piekolie, lijdt ook onder de lage olieprijzen. Een deel van de OPEC-landen weigert hun productie naar beneden bij te stellen om zo tot een prijsherstel te komen. Het vermoeden is dat dit doelbewust wordt gedaan om schalie-olieproducenten in het nauw te drijven. Op de lange termijn kunnen schalie-olie productievelden bij lage prijzen niet rendabel worden geëxploiteerd.

Financiële instituten
Deze week werd ook bekend dat de Britse Centrale Bank onderzoek doet naar de financiële gevolgen van gestrande bezittingen. In een brief aan het parlement schreef Mark Carney, baas van de bank, dat er onderzoek wordt gedaan naar de risico’s van gestrande bezittingen voor de financiële stabiliteit.

Eerder had hij op een seminar van de Wereldbank gezegd dat “een groot deel van de bewezen reserves niet verbrand kunnen worden” als de temperatuurstijging van de aarde tot 2°C beperkt moet blijven.

Shell: De vraag naar olie zal nog decennia aanhouden
In maart nog schreef Shell een brief aan “iederen die zich aangesproken voelt” waarin het de risico’s van gestrande bezittingen en de roep om het onttrekken van investeringen uit de fossiele industrie van de hand deed als niet relevant voor de toekomstperspectieven van het bedrijf: “De wereld zal nog vele decennia olie en gas nodig hebben, daarmee de vraag en olie- en gasprijzen ondersteunend. Daarom geloven wij niet dat enige van onze bewezen reserves ‘gestrand’ zullen raken.”

Het is de vraag of na de gebeurtenissen van de afgelopen weken het fossiele bedrijf nog steeds zo hoog van de toren blaast.

Beeld: redd-monitor.org