Schaliegas: Een debat gebaseerd op feiten

Schaliegas: Een debat gebaseerd op feiten

Het boek Schaliegas in 1 uur en 43 minuten is een goed onderbouwd relaas over schaliegas in Nederland. Ingenieur en politicoloog Rolf Heynen speelt het klaar begrijpelijk en behapbaar de verschillende aspecten van schaliegas zowel in de breedte als de diepte uiteen te zetten. Daarmee levert hij een prima boek af dat niet alleen informatief is voor mensen die zich voor het eerst in schaliegas verdiepen, maar ook voor hen die al diep in de materie zitten en de feiten en bronnen nog eens op een rij willen hebben.

Heynen levert met zijn boek een belangrijke bijdrage aan het zwaar gepolariseerde schaliegasdebat. Hij biedt een overzicht van de issues die spelen en houdt zich daarbij zoveel mogelijk bij feiten, cijfers en brede wetenschappelijke consensus die met (vaak meerdere) bronnen onderbouwd worden.

Sinds de Amerikaanse schaliegas-boom zijn er al flink wat rapporten en wetenschappelijke artikelen gepubliceerd over schaliegaswinning en de mogelijke effecten op mens en milieu. Maar dit zijn vaak specialistische verhandelingen die zich concentreren op enkele deelaspecten van schaliegaswinning en niet al te veel rekening houden met leesbaarheid. Ook heeft veel van de beschikbare literatuur specifiek betrekking op de VS.

De bijdrage van Heynen is dat hij zich concentreert op de Nederlandse situatie en in die context alle deelaspecten uitwerkt: Hij behandelt hoeveel schaliegas er verondersteld wordt in de Nederlandse bodem aanwezig te zijn en wat dit zal opleveren voor de binnenlandse economie. Ook analyseert hij de mogelijke impact van de bekende risico’s van schaliegaswinning zoals het gebruik van chemicaliën en grote hoeveelheden water op de Nederlandse bodem. En tenslotte biedt hij een overzicht van het politieke speelveld in ons land.

Daarin poogt Heynen een objectief standpunt in te nemen waarbij hij zich vooral baseert op externe bronnen. In het voorwoord nodigt hij de lezer uit haar eigen conclusies te trekken: ‘Het besluit of je voor- of tegenstander bent is voor beide zijden met goede argumenten te verdedigen. Het heeft vooral te maken met hoe je naar energie kijkt op de lange en korte termijn, en hoe zwaar je de voordelen en nadelen van risico’s tegen elkaar afzet.’

Desondanks is het lastig om na het lezen van het boek tot een andere conclusie te komen dan dat schaliegaswinning in Nederland niet zo een goed idee is.

Wat levert schaliegas op?

In hoofdstuk 3 behandelt hij de vraag ‘Hoeveel (schalie)gas hebben we in Nederlandse bodem?’ Vooropgesteld is dat deze vraag niet definitief beantwoord kan worden zonder proefboringen. Maar de schatting die het ministerie van Economische Zaken hanteert is tussen de 200 en 500 BCM (Billion Cubic Meters, oftwel 1 miljard kuub). De hoeveelheid conventioneel gas die Nederland nog resteerde op 1 januari 2014 was 928 BCM en jaarlijks wordt er ongeveer 80 BCM aardgas gewonnen in Nederland. De verwachting is daarom dat Nederland nog ongeveer tien jaar vooruit kan als gasexporteur en dan zal omslaan naar een netto gasimporteur. (Zie: ‘De toekomst van aardgas in Nederland‘)

Als de huidige 80 BCM jaarproductie van aardgas op den duur vervangen zou kunnen worden door schaliegas dan zou Nederland de omslag naar netimporteur 2.5 jaar (200 BCM) tot 6.3 (500BCM) kunnen uitstellen. Overigens wijst Heynen erop dat het niet waarschijnlijk is dat schaliegas in die hoeveelheden uit de grond gehaald kan worden. Waarschijnlijk gaat het om veel kleinere hoeveelheden per jaar die dan dus ook over een langere periode beschikbaar zijn. Voor de Nederlandse schatkist zal schaliegas in totaal tussen de 20 en 30 miljard euro opleveren. Ter vergelijking: op dit moment levert de gaswinning jaarlijks ruim 12 miljard euro op.

Schaliegas zal – zoals de vooruitzichten nu zijn – geen permanente of zelfs langdurige oplossing bieden voor de snel teruglopende gasvoorraad. Nederland zal zich hoe dan ook moeten voorbereiden op het moment in de nabije toekomst dat het niet langer in de comfortabele positie zit over een copieuze fossiele bron te beschikken. En dat is hoofdstuk 3. De hoofdstukken over, het gebruik van chemicaliën, de gevolgen van het overvloedig watergebruik en de risico’s van fracking moeten dan nog komen.

Natuurlijk heeft Heynen gelijk dat het ‘te maken [heeft] met hoe je naar energie kijkt op de lange en korte termijn’ en hoe je deze informatie afweegt. Een aantal jaren extra de zekerheid van de eigen gasvoorziening biedt voordelen en 20 tot 30 miljard euro is geen kattenpis.

Maar als je bedenkt hoeveel onrust de mogelijke komst van schaliegaswinning al heeft veroorzaakt in Nederland en het aantal man- en vrouwuren dat is gaan zitten in deelname aan het schaliegasdebat bij lokale en provinciale overheden, de waterschappen, milieu- en bewonersorganisaties en de Tweede Kamer, dan zou al die energie beter besteed zijn aan het werken aan een meer permanente oplossing dan schaliegas.

Dat, tenminste, is de conclusie van deze lezer.


 

schalieboek900Rolf Heynen Schaliegas in 1 uur en 43 minuten. Good.nl, 2015. Te verkrijgen via de website van Good.nl voor €14,99. Rolf Heynen is politicoloog, ingenieur, columnist en spreker. Heynen is een onafhankelijk energie-expert met kennis van zowel de fossiele als de duurzame energiesector. Bekende publicaties van Good! zijn oa. de jaarlijkse marktrapporten: Nationaal Solar Trendrapport en het Nationaal LED Trendrapport. Rolf Heynen is sinds 2012 partner bij onafhankelijk duurzaam realisatiebureau Good!