Emissiehandelssysteem: van opgelegd beleid naar inkomstenbron

Emissiehandelssysteem: van opgelegd beleid naar inkomstenbron

Toen het emissiehandelssysteem (ETS) in de EU werd ingevoerd, gingen bedrijven slechts aan de slag met het terugdringen van broeikasgassen om aan de regelgeving te voldoen. Tien jaar later zijn energiebesparing en verduurzaming doelen op zich geworden.

Het emissiehandelssysteem behoort tot de kern van het Europese duurzaamheidsbeleid. Hoe ervaren de bedrijven die er mee moeten werken het door politici ingevoerde systeem? Onderzoekers van de Cambridge Universiteit legden deze vraag voor aan negen bedrijven door middel van interviews en vatten de uitkomsten samen in het rapport 10 Years of Carbon Pricing in Europe.

‘De markt regelt het beter dan een overheidsdictaat’

Verschillende geïnterviewden geven aan dat ze het marktprincipe dat aan het ETS ten grondslag ligt een goed mechanisme vinden om CO2 terug te dringen. Tim Morris van Tata Steel Europe zei dat het bedrijf “een marktgerichte oplossing prefereert. We geloven in het algemeen dat markten hulpbronnen beter verdelen dan een overheidsdictaat.”

In het EU-ETS moeten bedrijven een carbon credit overhandigen voor elke ton CO2 die ze uitstoten. Voor energiebedrijven geldt dat zij deze moeten kopen, dus hoe minder ze uitstoten hoe minder ze hoeven te kopen. Bedrijfsbranches die zijn blootgesteld aan mondiale concurrentie, hoeven geen credits te kopen maar krijgen een bepaalde hoeveelheid toegewezen, wie schoner produceert kan zijn credits verkopen aan een Europese concurrent. Deze markt gestuurde werkwijze maakt dat bedrijven zelf kunnen bepalen hoeveel en op welke manier ze CO2 kunnen besparen.

ETS? Okee. Maar laat het daar dan bij

Shell is om die reden ook voorstander van een ETS, recent riep het bedrijf met Europese collega bedrijven uit de fossiele sector op om gefaseerd een mondiaal ETS in te stellen. Shells Hoofdadviseur Klimaatverandering zei tegenover de onderzoekers: “het simpele concept van een eindig en teruglopend reservoir aan credits die worden toegewezen, verhandeld en dan overgedragen als CO2 wordt uitgestoten is blijven bestaan. Het EU-ETS kampt wel met issues maar dit aspect heeft altijd goed en bijna foutloos gewerkt, jaar in jaar uit; het mechanisme van het systeem is nooit een probleem geweest.

Het probleem ligt volgens hem bij andere klimaatbeleidsmaatregelen die naast het ETS functioneren, vaak ingesteld door individuele lidstaten. “De effectiviteit van het systeem is door de jaren heen geërodeerd. Dit heeft deels te maken met de recessie en een teveel aan credits maar er zit een weeffout in het beleid doordat er verschillende beleidslagen boven op elkaar worden gestapeld.”

Ook Jonathan Garrett van Jaguar Land Rover hekelt de maatregelen buiten het ETS. “Je hebt productieterreinen die voor een deel onder het ETS vallen en andere delen onder de Climate Reduction Commitment (CRC), en we hebben het niet nodig. We hebben niet nog meer maatregelen nodig die ons vertellen dat CO2 belangrijk is – dat snappen we.”

Het ETS inspireert

In het begin was CO2 reductie slechts een maatregel waaraan moest worden voldaan maar inmiddels, zeggen de geïnterviewden, zijn er voordelen die simpelweg goed zijn voor de omzet. Zoals energiebesparing.

Bij het farmaceutische bedrijf GlaxoSmithKline werden tientallen kleinschalige projecten opgezet om energie te besparen, vertelt Hoofd Duurzaamheid Matt Wilson. Van ’s avonds de lichten uitdoen tot energie efficiëntie meenemen als factor in de aanschaf van nieuwe producten. “We hebben enorm veel geld bespaard. Ik denk dat we jaarlijks mondiaal zo’n £90 (€127) besparen.” Zonder het ETS was die besparingsronde nooit in gang gezet, vertelt hij, omdat energiekosten slechts 2% van de jaaromzet uitmaken.

Tata Steels Tim Morris zegt dat duurzaamheid ook klanten aantrekt. “Duurzaamheid speelt een steeds belangrijker rol in de aanbestedingsoverwegingen van sommige klanten. We hebben net een groot contract binnen gehaald voor een groot infrastructureel project van een klant voor wie duurzaamheid belangrijk is. Het is de toekomst om beter staal te maken voor kwaliteitsklanten, en, om eerlijk te zijn, een hogere prijs te rekenen dan [geimporteerd staal] uit landen als China. Want op prijs kunnen we niet concurreren.”

Beeld Carbon budget and declared reserves: Carbon Visuals / Carbon Visuals