Schaliegas: de economische belofte … (1)

Schaliegas: de economische belofte … (1)
EXPERTBIJDRAGE

De impact van schaliegas en –olie in Amerika is groot. Ook de Nederlandse bodem bevat schaliegas en -olie. Hoewel de komende vijf jaren geen schaliegas in Nederland wordt gewonnen, wordt mogelijk wel voor wetenschappelijke doeleinden geboord in deze periode. Toch kan schaliegas een rol gaan spelen in Nederland.

In een serie expertbijdragen van Rolf Heynen, schrijver van het boek Schaliegas in 1 uur en 43 minuten, kijkt Heynen alvast vooruit naar de belangrijkste elementen in het schaliegasdebat. Lees ook Wat we schaliegas verschuldigd zijn en Nederland frackt al sinds de jaren 50.

Vandaag: de economische belofte

Minister Kamp van Economische Zaken heeft net met zijn Kamerbrief Schaliegas besloten dat geen aparte Structuurvisie Schaliegas wordt gepubliceerd, maar dat schaliegas onderdeel wordt van het Energierapport 2015 welke in december 2015 zal verschijnen. De komende vijf jaren wordt in Nederland commercieel géén schaliegas gewonnen.

Geopolitieke impact

De impact van schaliegas en -olie in Amerika is groot. Sinds 2013 zijn olie, gas en petrochemische producten Amerika’s grootste exportproducten. In 2008 was Amerika nog netto-importeur van petroleumproducten en importeerde het 2 miljoen vaten per dag (nb Nederland gebruikt ongeveer 1 miljoen vaten olie per dag). Eind 2014 streefde Amerika Rusland voorbij als grootste exporteur van diesel, kerosine en andere energieproducten. De Amerikaanse handelsbalans voor olie was in 2011 354 miljoen dollar negatief en verwacht wordt dat deze in 2020 5 miljard dollar positief zal zijn. Voor gas verwacht men van 8 miljard negatief in 2013 naar 14 miljard positief in 2020.

Hoewel de Verenigde Staten hoopten op enorme voorraden, vallen gewonnen productievolumes van schaliegas (en -olie) tegen. Bronnen putten (veel) eerder uit dan geanticipeerd, winbare voorraden lijken kleiner dan aanvankelijk gedacht en winsten vallen tegen voor bedrijven. Diverse grote bedrijven trekken zich terug uit schaliegas in de Verenigde Staten, waaronder Shell (enkele daarvan richten hun blik op schalieolie). Toch zullen schaliegas en –olie nog jarenlang een belangrijke rol spelen in de energieonafhankelijkheid van de Verenigde Staten.

Nederlandse situatie

We weten niet precies hoeveel schaliegas of –olie de Nederlandse bodem bevat. Dat kan alleen ‘hard’ vastgesteld worden wanneer we proefboringen gaan doen. Toch kunnen aardige schattingen gemaakt worden op basis van de enorme hoeveelheden data die wel beschikbaar zijn van de Nederlandse bodem. Op dit moment hebben we te maken met twee schattingen, namelijk de schatting van TNO, welke ook het ministerie van Economische Zaken hanteert, namelijk tussen de 200 en 500 miljard kuub, en de schatting van de hoogleraren geologie Herber en de Jager, namelijk tussen de 10 en 30 miljard kuub winbaar schaliegas.

Aangezien we in Nederland jaarlijks 80 miljard kuub aardgas exploiteren (waarvan we 45 zelf gebruiken en 35 exporteren), zouden we bij het meest optimistische scenario van TNO in zes jaar door de schaliegasreserves heen zijn en bij de schattingen van de twee hoogleraren in minder dan een half jaar tijd. Vanzelfsprekend zijn deze reserves niet in één jaar te winnen en te gebruiken. Deze reserves vertegenwoordigen volgens minister Kamp van EZ maximaal 30 miljard euro (in de Kamerbrief Schaliegas van 10 juli 2015 wordt gesproken van maximaal 46 miljard euro). Goed voor eenmalig 13% van de rijksbegroting (op basis van de begroting van 2015). Wanneer overgegaan wordt tot de winning van schaliegas uit de Nederlandse bodem, is de impact bij lange na niet zo groot als wat schaliegas voor de Verenigde Staten betekent. Volgens de Kamerbrief Schaliegas kan ‘de jaarlijkse productie van Nederlands schaliegas kan dan in piekjaren naar verwachting tussen de 8% en 50% van het jaarlijkse gasverbruik in Nederland dekken (wij exploiteren jaarlijks 80 miljard kuub, waarvan we nu 45 miljard zelf gebruiken en 35 miljard exporteren).

Schaliegas heeft daarmee een direct positief effect op de Nederlandse schatkist. Toch gaat het hier om een relatief kleine impact. Volgens minister Kamp kan jaarlijks tussen de 2 en 4 miljard kuub schaliegas gewonnen worden. Dat is goed voor 0,1% van de rijksbegroting. De kans dat schaliegaswinning in Nederland impact heeft op de gasprijs voor zowel consumenten als bedrijven lijkt uitgesloten. Dat wordt ook beaamd door de minister in zijn Kamerbrief waarin hij stelt: ‘de geschatte winbare hoeveelheden zijn zodanig beperkt en de bedrijfskosten van winning in Nederland en Noordwest-Europa zijn zodanig hoog dat het niet direct voor de hand ligt dat schaliegas invloed op de energieprijzen zal hebben, ook niet als andere Noordwest-Europese landen schaliegas gaan winnen De winning is immers duurder en meer risicovol en de volumes jaarlijks relatief klein.’

De volgende keer meer over de risico’s op de korte en de lange termijn. En is fracking een nieuwe techniek, of wordt het al decennia toegepast in Nederland zoals ook wordt beweerd?

Lees ook: ‘Schaliegast, een debat gebaseerd op feiten‘ – boekbespreking