Gemeenten buitenspel bij uitvoering Energieakkoord

Gemeenten buitenspel bij uitvoering Energieakkoord

De Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG) wil ondanks democratische tekortkomingen in het besluitvormingsproces de afspraken in het Energieakkoord niet loslaten. Kritische raadsleden die zich hebben verzameld in het kennisnetwerk Lokaal 13 stellen dat aan de kaak. De VNG belooft beterschap, maar pas nadat de huidige doelstellingen voor 2020 zijn gehaald.

Ondemocratische besluiten

Gemeenteraden staan volledig buitenspel als ze alternatieve oplossingen aandragen voor het halen van de doelstellingen van het Energieakkoord. Een dictatuur wil het Veendamse raadslid Lies Zondag (VUK) het niet noemen, maar democratisch is het zeker niet. ‘Als het doel, besparing op fossiele brandstoffen, bij gemeenten zou liggen en we daarop zouden worden afgerekend, hadden we geen probleem. Onze plannen voor 120 mW besparing liggen al lang klaar met draagvlak onder de bevolking. Maar dat is onbespreekbaar voor Economische Zaken.’

Die willen in totaal 6.000 mW aan windenergie op land halen. ‘Het middel wordt nu gecentraliseerd. Tegen de wil van de bevolking.’

Petitie

Op een symposium van kennisnetwerk Lokaal 13 overhandigden Zondag en andere raadsleden een petitie aan Michael Sijbom, burgemeester van Losser en afgevaardigde van de VNG. Lokaal 13 heeft als doel op alle niveaus een bijdrage te leveren aan de kwaliteit van de democratie. In de petitie, namens een grote groep raadsleden uit het noorden van het land, doen de ondertekenaars een appel op het VNG-bestuur om gemeenten die zich verzetten tegen de komst van windmolens actiever te ondersteunen. De VNG zou duidelijker stelling moeten nemen tegen de ondemocratische elementen in het besluitvormingsproces over de Rijkscoördinatieregeling. ‘Tot nu toe schittert de VNG in afwezigheid’, aldus Zondag.

Gesprek met VNG-bestuur

De initiatiefnemers willen op korte termijn een gesprek met het VNG-bestuur, meer specifiek met voorzitter Jan van Zanen. Maar of de petitie via Sijbom bij hem is aangekomen, weet Zondag niet. ‘We hebben geen reactie ontvangen.’ Wel vonden ze het standpunt van de VNG terug in het VNG Magazine en in een artikel op de site van Binnenlands Bestuur. Windenergie zou weliswaar niet van bovenaf moeten worden opgelegd, maar het Energieakkoord openbreken zit er duidelijk niet in.

‘Ze erkennen wel fouten in de benadering van de energietransitie en willen na 2020 een grotere verantwoordelijkheid voor gemeenten’, vat Zondag samen. ‘Maar ze willen zich niet inspannen voor de huidige procedures. Ze zouden besluiten “on hold” kunnen zetten op plekken waar nog geen windmolens zijn. Als je erkent dat het nu niet goed zit, moet je daar toch met terugwerkende kracht iets aan doen?’

Energietop

Op 16 november toog een delegatie naar de Energietop van de VNG, waar eigenlijk geen raadsleden voor waren uitgenodigd. ‘We wilden daar graag het woord voeren, maar werden apart genomen door leden van het bestuur, die vroegen wat we van plan waren.’ De groep mocht haar zegje doen in de workshop interbestuurlijke verhoudingen.

Volgens de raadsleden is de door de VNG getekende Code Interbestuurlijke Verhoudingen niet toegepast op het beleidsterrein Wind op Land, of is het geschonden door de Rijksoverheid en de provincies. Ook zou voorbijgegaan zijn aan het Europees Handvest inzake de Lokale Autonomie. Voor de raadsleden voldoende reden om de VNG op te roepen haar verantwoordelijkheid te nemen. ‘Maar er was geen plaats voor een kritisch geluid.’

Geen draagvlak

Intussen ligt er een klacht van bewoners van Emmen bij de Nationale ombudsman en hebben de gemeenten Aa en Hunze en Borger-Odoorn de staat voor de civiele rechter gedaagd over een windmolenbesluit. Vorige week kwam gebiedscoördinator Titian Oterdoom van Drenthe, die van de Tweede Kamer en Provinciale Staten het draagvlak in de provincie moest meten, met zijn conclusies: er is groot wantrouwen tegen de overheid en de plannen voor windmolens in de Veenkoloniën.

Gedeputeerde Tjisse Stelpstra begreep het wantrouwen, maar volgens hem zouden de windmolens er toch gewoon komen. Dit natuurlijk tot razernij van Zondag en consorten. ‘Dat is niet democratisch. Als straks gebiedscoördinator Emme Groot in Groningen met dezelfde resultaten komt, dan kun je dat toch niet negeren?’

Nieuw gesprek

Zondag ziet de munitie alleen maar toenemen. Ze wil een gesprek met Van Zanen afdwingen. De groep laat zich niet op een zijspoor zetten. ‘We zijn op meerdere fronten tegelijk bezig, maar de VNG heeft wel een schakelpositie. Als zij in het begin kritischer waren geweest, was de situatie nu anders geweest. Zij zijn ook verantwoordelijk.’

De VNG verwijst in een schriftelijke reactie voor hun standpunt naar het artikel op Binnenlands Bestuur. Volgens woordvoerder Esther Verhoeff komt de voorzitter alleen in beeld bij zeer belangrijke overkoepelende thema’s, en zelfs dan niet altijd. ‘Raadsleden van Lokaal 13 hebben op de Energietop gesproken met ons directielid Energie en met de voorzitter van onze bestuurlijke commissie Milieu en Mobiliteit. Dat zijn de voor dit dossier aangewezen bestuurders. Kennelijk was dit gesprek nog niet naar tevredenheid, dus zal er nog een gesprek met de raadsleden plaatsvinden.’

Lees ook:
Meer tijd voor hekwerk van 700 windmolens
Meer zeggenschap voor gemeenten‘ zegt Rli
VNG weigert stelling te nemen in discussie wind op land
Wind op land wordt molensteen

Beeld : Armin Kübelbeck / Armin Kübelbeck