Rijksoverheid gaat stug verder met ‘sjoemelstroom’

Rijksoverheid gaat stug verder met ‘sjoemelstroom’

De Rijksoverheid gaat stug door met de inkoop van zogeheten sjoemelstroom. Dat blijkt uit een onderzoek van milieuorganisatie WISE in samenwerking met de Consumentenbond, Natuur & Milieu, Greenpeace, Hivos en WNF.

Het Rijk koopt zijn stroom in bij E.ON en Delta, twee leveranciers die slecht scoren als het gaat om duurzaamheid. Deze grijze stroom wordt afgedekt met belachelijk goedkope Garanties van Oorsprong, die voor het grootste deel komen uit Scandinavische Waterkrachtcentrales. Op deze manier wordt ervoor gezorgd dat aan alle wettelijke eisen wordt voldaan. Maar het is allerminst bevorderlijk voor een transitie naar duurzame energievoorziening in Nederland. Daarom noemt WISE het sjoemelstroom. Toch lijkt de Rijksoverheid niet van plan om daar in 2016 mee te stoppen.

Slechte excuses voor sjoemelstroom

Waarom kiest de Rijksoverheid er al jaren voor om fysieke elektriciteit en de GvO’s apart van elkaar aan te besteden, en niet om beide bij dezelfde leverancier in te kopen? Dat zou een grote stap in de goede richting zijn in de vergroening van de elektriciteitsvoorziening in Nederland. Het Rijk zou daarin toch het goede voorbeeld moeten geven.

De Rijksoverheid heeft daar zo zijn redenen voor, volgens het weblog Sargasso. Zo worden contracten voor fysieke elektriciteit afgesloten voor meerdere jaren. Die van het Rijk lopen bij E.ON en Delta nog tot en met 2017. In totaal wordt er jaarlijks ongeveer 1 TWh ingekocht; dat staat gelijk aan ongeveer 300.000 huishoudens. Daartegenover worden de Garanties van Oorsprong door het Rijk jaarlijks ingekocht. Zo kan het aantal garanties worden afgestemd op het werkelijke energieverbruik.

Een raar argument, vindt Krispijn Beek op Sargasso. De cijfers van het elektriciteitsverbruik verschillen niet zo veel per jaar. De overheid er dus ook voor kunnen kiezen om een groot deel van de benodigde GvO’s meerjarig in te kopen. Bijvoorbeeld 75 procent van het jaarlijks elektriciteitsverbruik, en enkel het resterende deel jaarlijks bijkopen op basis van het werkelijk elektriciteitsverbruik. Op die manier krijgen eigenaren van hernieuwbare energiebronnen net als E.On en Delta langjarige zekerheid over hun inkomsten.

Europese aanbestedingsregels

Een andere reden die de Rijksoverheid opvoert, is dat men vanwege Europese aanbestedingsregels niet specifiek voor Nederlandse groene stroom kan kiezen. Maar waarom kunnen de Provincie Utrecht, NS, Google en sinds kort zelfs het ministerie van Infrastructuur en Milieu dat dan wel?

En neem het argument dat er onvoldoende hoogwaardige GvO’s beschikbaar zijn. Aan de ene kant laat dit mogelijk het succes van bewustwordingscampagnes van WISE en HIER Klimaatbureau zien, aan de andere kant zou dat juist de reden moeten zijn om de eigen inkoopmacht in te zetten om te komen tot meer duurzame energieopwekking.

Voor ca. 2,3 miljoen euro extra zou de Rijksoverheid al kunnen draaien op Nederlandse windenergie. Vergeleken met de 8 miljard euro die er dit jaar in de SDE+-subsidie wordt, gestoken is dat een klein bedrag. Peer de Rijk, directeur van WISE: ‘Met relatief weinig geld zou de overheid een enorme prikkel kunnen geven aan de productie van meer duurzame energie in Nederland. Nu is er nog te weinig aanbod, er wordt nog te weinig groene stroom geproduceerd in ons land. Maar de Rijksoverheid kan afspraken maken met een leverancier om – met langjarige afname door de Rijksoverheid als garantie – nieuwe productiecapaciteit neer te zetten. Andere grote partijen hebben dat al gedaan: de NS (een even grote verbruiker als de Rijksoverheid) laat nieuwe windparken aanleggen en ook Google laat molens neerzetten voor haar datacenters bij de Eemshaven.’

Hogere prijs

Een laatste excuus van de overheid is dat het grote volume aan duurzame elektriciteit dat de rijksoverheid nodig heeft de prijs van hoogwaardige GvO’s beïnvloedt. Het rijk zou namelijk zo’n 10 procent van de Nederlandse duurzame elektriciteit op moeten kopen als voor Nederlandse Garanties van Oorsprong wordt gekozen.

Het CBS concludeerde in 2014 na onderzoek echter dat prijswaarneming van Nederlandse Garanties van Oorsprong niet mogelijk was. Volgens WISE bedragen de extra kosten van hoogwaardige Garanties van Oorsprong voor de rijksoverheid ongeveer 2,3 miljoen euro. Als daarmee de prijs van hoogwaardige GvO’s omhoog gaat, is dat toch de gewenste marktwerking? Een hogere prijs zorgt voor meer aanbod en voor lagere subsidies, want de prijs van de garanties kan meegenomen worden in de bepaling van het uit te keren subsidiebedrag. Door zelf hoogwaardige GvO’s in te kopen, kan de Rijksoverheid meteen inzicht geven in de prijsontwikkeling van Garanties van Oorsprong.

Momenteel lopen de voorbereidingen voor een nieuwe aanbestedingsronde voor GvO’s. De Rijksoverheid moet volgens WISE nú de keuze maken om over te gaan op Nederlandse groene stroom en GvO’s uit Nederlandse wind in te kopen, en te stoppen met sjoemelstroom. Dit staat los van de contracten voor fysieke elektriciteit die de Rijksoverheid met E.ON en Delta heeft afgesloten; deze lopen in 2017 af. Dat is dan het moment waarop de Rijksoverheid moet overstappen naar een écht duurzame stroomleverancier.

Bronen: WISE, Sargasso.nl

Beeld grijze energie: Elvis Kennedy / Elvis Kennedy
Beeld waterkracht: joule1976