Hoogleraar uit scherpe kritiek op toezicht en toetsing energiemarkten en watersector

Hoogleraar uit scherpe kritiek op toezicht en toetsing energiemarkten en watersector

Door de energietransitie en de kosten die daarmee gemoeid zijn neemt het belang van een onafhankelijk toezicht en een adequate rechtsbescherming van bedrijven en consumenten toe.  Dat zegt hoogleraar Saskia Lavrijssen.

Naast het toenemende belang staan het toezicht en de rechtsbescherming onder druk doordat modernisering van de wet- en regelgeving uitblijft, de transparantie afneemt, de toezichthouder minder instrumenten en middelen krijgt, en de hoogste bestuursrechtspraak gereorganiseerd wordt. Dat zijn de belangrijkste conclusies uit de inaugurele rede van Saskia Lavrijssen, die op 17 juni  het ambt aanvaardde van hoogleraar Economic  Regulation and Market Governance of Network Industries aan de Universiteit Tilburg. VEMW onderschrijft deze conclusies volledig.

Aanpassing van spelregels

Lavrijssen onderzoekt de juridische en economische grondslagen van de energieregulering en het toezicht op de energiemarkten en de watersector. Zij stelt vast dat de noodzakelijke modernisering van de wet- en regelgeving, die zou moeten leiden tot een transparanter, eenvoudiger en moderner instrument om tot een verbetering van toegang tot de voorziening te komen, en tot grotere waarborgen voor de gebruikers van die voorziening, uitblijft. Een gemiste kans omdat de Europese Richtlijnen beogen de positie van de consumenten te verbeteren via bestuursrechtelijke besluitvormingsprocedures en participatiemogelijkheden. Zorgwekkend, omdat de energietransitie leidt tot een verschuiving van rollen voor onder meer de regionale netbeheerders, de consumenten, de producenten en de leveranciers. Dat vraagt onder meer om aanpassing van de spelregels; de procedures met betrekking tot de vaststelling van voorwaarden (de zogenaamde codes) en de tarieven (zgn. Methodebesluiten en Tarievencode). Belanghebbende marktpartijen moeten een initiatiefrecht krijgen voor het indienen van voorstellen. De enorme kosten die gemoeid zijn met de energietransitie vragen om een nog scherper toezicht op de kosten die bijvoorbeeld de netbeheerders maken met nieuwe investeringen in de elektriciteit- en gasnetten.

Rechtspositie versoberd

Lavrijssen stelt vast dat de rechtspositie van afnemers ongemerkt is versoberd. Representatieve organisaties die opkomen voor een collectief belang – zoals VEMW – worden niet langer automatisch als belanghebbend aangemerkt bij individuele besluiten, zoals tariefbesluiten. Dit is eens temeer zorgwekkend omdat ook individuele consumenten niet gemakkelijk als belanghebbend bij een reguleringsbesluit worden aangemerkt. Daarnaast zien we dat bevoegdheden van de toezichthouder via wetgeving en regelingen worden overgeheveld naar de minister van Economische Zaken waarbij een aantal checks & balances voor marktpartijen verdwijnen. De rechterlijke macht wordt gereorganiseerd, waarbij het College van Beroep voor het Bedrijfsleven verdwijnt en opgaat in de Raad van State. Kennis van de complexe  energievoorziening zal hierbij verloren gaan.

Cruciale bouwstenen

Algemeen directeur Hans Grünfeld van VEMW:  ‘VEMW onderschrijft de conclusies van mevrouw Lavrijssen volledig. De eerste stappen naar een duurzaam reguleringskader zijn in de afgelopen jaren gezet. Helaas moet ik vaststellen dat cruciale bouwstenen als transparantie, een effectieve inspraak, een adequate rechtsbescherming en een volledig  onafhankelijk toezicht op kosten en voorwaarden onder druk staan. De transitie naar een CO2-arme energievoorziening kent nieuwe uitdagingen die  alleen nog maar meer aandacht vragen voor deze zaken. Die aandacht moet er komen, want zonder een duurzaam reguleringskader is er geen bescherming tegen misbruik van marktmacht, en dat is slecht voor de consumenten en de bedrijven, maar zeker ook slecht voor een doeltreffende, doelmatige en duurzame energievoorziening.’

Bekijk hier de presentatie van Hans Grünfeld over de visie van VEMW op de bouwstenen voor een duurzaam reguleringskader welke tijdens het congres, voorafgaand aan de oratie, is gepresenteerd.

Bron: VEMW